Phiên Khai mạc có sự tham dự của các Lãnh đạo cấp cao các nước thành viên ASEAN: Ngài Hun Manet, Thủ tướng Vương quốc Campuchia; Ngài Sonexay Siphandone, Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; Ngài Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Vương quốc Thái Lan; Ngài Xanana Gusmão, Thủ tướng Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste. Sự kiện còn có sự tham dự của ông Kao Kim Hourn, Tổng Thư ký ASEAN. Ngoài ra, dự kiến có thông điệp ghi hình của Lãnh đạo cấp cao các nước. Lãnh đạo các ban, bộ, ngành; các nhà ngoại giao quốc tế; các chuyên gia học giả khu vực và quốc tế.
Phát biểu chào mừng tại Phiên Khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN, Timor-Leste, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các tổ chức quốc tế, giới học giả, doanh nghiệp và địa phương đã phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn đối với tương lai của ASEAN, đồng thời thể hiện tinh thần đồng hành và trách nhiệm chung trong việc định hình hướng phát triển của khu vực trong giai đoạn mới.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho biết Diễn đàn Tương lai ASEAN được Việt Nam khởi xướng với mong muốn tạo dựng “một không gian đối thoại cởi mở, thực chất và hướng tới tương lai”, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp cùng các đối tác trong và ngoài khu vực để trao đổi ý tưởng, chia sẻ sáng kiến và đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Sự hưởng ứng tích cực từ các nước thành viên và các đối tác quốc tế ngay từ những kỳ đầu tiên cho thấy nhu cầu ngày càng rõ nét về một diễn đàn đa chiều, có khả năng kết nối các ý tưởng chiến lược với quá trình hoạch định chính sách của ASEAN.
Đề cập bối cảnh khu vực và thế giới hiện nay, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhận định thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc khi cạnh tranh chiến lược gia tăng, tình trạng phân cực, nghi kỵ và bất ổn diễn biến phức tạp hơn, kéo theo nhiều thách thức xuyên quốc gia mới nổi. Trong bối cảnh đó, ông bày tỏ kỳ vọng Diễn đàn Tương lai ASEAN sẽ “tạo thêm cơ hội cho ngoại giao, cho đối thoại, cho hiểu biết lẫn nhau và hợp tác”, qua đó trở thành một kênh hỗ trợ thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN trong những thập niên tới.
Theo Bộ trưởng, với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng và lấy Người dân làm trung tâm”, Diễn đàn năm nay tập trung thảo luận những vấn đề mang ý nghĩa chiến lược đối với ASEAN, từ củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược, phòng ngừa xung đột cho đến các lĩnh vực đang định hình tương lai khu vực như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, an ninh năng lượng, trí tuệ nhân tạo và công nghệ tài chính. Đây đều là những chủ đề có tác động sâu rộng đến quỹ đạo phát triển của ASEAN, đòi hỏi các quốc gia thành viên phải tăng cường phối hợp và tìm kiếm các cách tiếp cận mới về quản trị cũng như hợp tác khu vực.
Người đứng đầu ngành ngoại giao Việt Nam cũng nhấn mạnh, điểm đặc biệt của Diễn đàn Tương lai ASEAN nằm ở tính mở và tính bao trùm, khi khuôn khổ này không giới hạn trong trao đổi giữa các nhà lãnh đạo chính phủ mà còn thu hút sự tham gia của các chính đảng, địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Theo Bộ trưởng, chính sự kết nối giữa các chủ thể này có thể tạo ra những góc nhìn đa chiều, gợi mở các sáng kiến mới và các giải pháp mang tính đột phá cho quá trình hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Khẳng định mục tiêu hướng tới một ASEAN “đoàn kết, tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng, sức mạnh của Hiệp hội sẽ được bồi đắp từ nỗ lực chung của từng quốc gia thành viên, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm và vị thế của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. AFF 2026 hướng tới thúc đẩy xây dựng một cộng đồng ASEAN tự cường, bền vững hơn, đồng thời đóng góp ý tưởng cho tương lai của ASEAN./.
